ضدیخ

ضد یخ (Antifreeze)

  •    نام شیمیایی : ضد یخ
  •   نام‌های دیگر محصول : Antifreeze
  •   شکل و حالت فیزیکی : مایع شفاف

ضد یخ چیست؟

ضد یخ ماده شیمیایی است که در جهت کاهش نقطه انجماد یک مایع با پایه آب به آن اضافه می‌شود. این مواد شیمیایی به طور وسیع در مناطق سرد و زمستان‌ها برای جلوگیری از یخ زدگی مایعات درون سیستم های مکانیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. علاوه بر کاهش نقطه انجماد مایعات درون سیستم این مواد شیمیایی نقطه جوش را نیز بالا می‌برد و در فصول گرم سال برای جلوگیری از بجوش آمدن مایع درون سیستم از آن استفاده می‌شود. ضدیخ ها عموما از کلسیم کلرید، متانول، اتانول، ۲-پروپانول، گلیسرول و گلایکول تولید می‌شوند.

در طول سال ها بنابر تحلیل‌های آزمایشگاهی و بهبود آنتی فریزها مواد مختلفی در تولید آن ها بکار گرفته شده‌اند. از ابتدایی ترین نوع ضدیخ ها گلیسیرین، کلرور کلسیم، آب نمک، آب شکر و مخلوط آب عسل بوده که در طول سالها از آن استفاده می‌شده است. همچنین در برخی موارد نیز از نفت و روغن‌های نفتی به عنوان خنک کننده استفاده می‌گردید. اما نمک و الکل موجب خوردگی سیستم انتقال گرما می‌شوند و به آن آسیب می‌زنند. 

علاوه بر این الکل دارای نقطه اشتعال پایین است و امکان آتش گرفتن سیستم در دماهای بالا وجود دارد. لذا، از یال ۱۹۲۵ و ابتدای تولید آنتی فریزها، مونو اتیلن گلایکول سهم عمده در تولید این مواد شیمیایی داشته است. علت این امر در دسترس بودن و عملکرد بهتر مونو اتیلن گلایکول در جلوگیری از یخ زدگی مایعات است. همچنین اتیل گلایکول که حاوی درصدی از دی اتیلن گلایکول و تری اتیلن گلایکول است بهترین ماده برای تولید ضد یخ مناسب برای خنک کردن موتورهای دارای احتراق داخلی است.

کاربرد ضد یخ

در تمامی سیستم های انتقال گرما از مایعی برای خنک کردن سیستم استفاده می‌شود. آب از متداول ترین مایعات خنک کننده محسوب می‌شود که می‌توان از آن در سیستم هایی که محدوده دمایی بین ۵ تا ۷۰ درجه سانتی گراد است به خوبی استفاده کرد. بنابراین اگر بازه دمایی پایین تر از ۵ و یا بالاتر از ۷۰ درجه باشد آب دیگر به عنوان سیال خنک کننده مناسب در نظر گرفته نمی‌شود. همچنین آب سبب زنگ زدگی قطعات فلزی سیستم انتقال گرما می‌شود.

برای رفع این مشکلات ذکر شده در استفاده از آب به عنوان خنک کننده، ضدیخ به آب یا سیال خنک کننده اضافه می‌شود که خاصیت آن افزایش بازه دمایی جوش و انجماد سیال خنک کننده است. همچنین عموما این مواد دارای خاصیت ضد زنگ بودن هم هستند. ضد یخ های معمولی که برای خودروهای سواری مورد استفاده قرار می‌گیرند، میتوانند نقطه انجماد را تا بیش از ۳۵- درجه سانتی گراد کاهش و نقطه جوش را تا ۱۱۲ درجه سانتی گراد افزایش دهند.

در استفاده از ضد یخ ها باید نکات زیر در نظر گرفته شود:

  •  تولیدکنندگان ضدیخ، محلول های خود را با رنگ های مختلف تولید می‌کنند که این امر عموما تفاوتی در آن ها ایجاد نمی‌کنند.
  •  ضد یخ ها دارای غلظت متفاوت هستند و در هنگام استفاده از آن ها باید درصد ترکیب کردن آن با سیال خنک کننده در نظر گرفته شود.
  •  به دلیل متفاوت بودن ساختار برخی از ضد یخ ها نباید آن ها را به صرف همرنگ بودن با یکدیگر ترکیب کرد.
  •  کیفیت سیال خنک کننده ای که با ضد یخ ترکیب می‌شود دارای اهمیت بسیار زیادی است و می‌تواند ویژگی های آن را تغییر دهد.
  •  در صورت استفاده از ضدیخ با غلظت بیش از حد استاندارد امکان خوردگی و آسیب دیدگی قطعات سیستم وجود خواهد داشت.